Dr Neuronowski
Program Dr Neuronowski® to nowatorskie narzędzie terapeutyczne wspomagające rehabilitację dzieci i dorosłych z zaburzeniami mowy oraz innymi zaburzeniami poznawczymi, oparte na metodzie usprawniania tzw. „zegara neuronalnego”.
Czym jest Dr Neuronowski?
- Powstał we współpracy Pracowni Neuropsychologii Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN oraz firmy Harpo Sp. z o. o.
- Oparty jest na wieloletnich badaniach zespołu kierowanego przez prof. dr hab. Elżbietę Szeląg.
- Został zarejestrowany jako wyrób medyczny w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.
Cele programu
- Rehabilitacja mowy – wspiera osoby z afazją, dysleksją, opóźnieniami rozwoju mowy.
- Trening funkcji poznawczych – poprawia pamięć, uwagę, szybkość reagowania, funkcje wykonawcze.
- Stymulacja językowa – rozwija świadomość fonologiczną, słuch fonematyczny, rozumienie mowy, sekwencjonowanie dźwięków.
Jak działa?
- Program składa się z 10 modułów zawierających 46 gier komputerowych.
- Ćwiczenia są wielomodalne (łączą bodźce słuchowe, wzrokowe i ruchowe).
- System monitoruje postępy użytkownika i dostosowuje poziom trudności do jego możliwości.
- Może być stosowany od 5. roku życia aż do późnej starości.
Dla kogo?
- Specjaliści: logopedzi, neurologopedzi, neuropsycholodzy, pedagodzy, lekarze.
- Pacjenci indywidualni – do samodzielnego użycia w domu, jako uzupełnienie terapii.
Podsumowanie
Dr Neuronowski® to interaktywne oprogramowanie terapeutyczne, które łączy naukę z praktyką kliniczną. Dzięki wykorzystaniu metody „zegara neuronalnego” poprawia zarówno funkcje językowe, jak i poznawcze, wspierając osoby z różnymi zaburzeniami w procesie rehabilitacji.
ExeSystem
ExeSystem to innowacyjny zestaw programów terapeutycznych wspierających rehabilitację dorosłych pacjentów z zaburzeniami funkcji wykonawczych (tzw. „executive functions”), które wynikają głównie z uszkodzeń płatów czołowych mózgu.
Czym jest ExeSystem?
- Opracowany przez firmę Harpo Sp. z o. o. we współpracy z zespołem pod kierownictwem prof. dr hab. Joanny Seniów w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.
- To zintegrowany system komputerowy zawierający wiele programów ćwiczeniowych w jednym rozwiązaniu.
- Powstał w odpowiedzi na brak kompleksowych narzędzi do terapii funkcji przedczołowych w polskich ośrodkach medycznych.
Cele programu
- Rehabilitacja neuropsychologiczna osób dorosłych z nabytą, niepostępującą patologią mózgu (np. po udarze, urazie czaszkowo-mózgowym, zapaleniu).
- Usprawnianie funkcji wykonawczych, czyli zdolności do:
- planowania i podejmowania decyzji
- rozwiązywania problemów
- utrzymywania uwagi i pamięci roboczej
- kontrolowania zachowania i dostosowywania go do kontekstu społecznego
Dla kogo?
- Specjaliści rehabilitacji neuropsychologicznej – psycholodzy, terapeuci, lekarze pracujący z dorosłymi pacjentami.
- Pacjenci indywidualni – szczególnie osoby po udarach mózgu, urazach czaszkowo-mózgowych czy innych ogniskowych uszkodzeniach płatów czołowych.
Jak działa?
- Programy są interaktywne i motywacyjne, co zwiększa zaangażowanie pacjenta.
- Ćwiczenia są dostosowane do różnych obszarów funkcjonowania poznawczego i społecznego.
- System pozwala na monitorowanie postępów i dopasowanie poziomu trudności.
Podsumowanie
ExeSystem to kompleksowe narzędzie terapeutyczne stworzone specjalnie dla dorosłych pacjentów z zaburzeniami funkcji wykonawczych. Dzięki połączeniu wiedzy neuropsychologicznej i technologii IT, umożliwia skuteczniejszą rehabilitację osób po udarach czy urazach mózgu, poprawiając ich zdolność do samodzielnego i społecznie adekwatnego funkcjonowania.
Porównanie Dr Neuronowski vs ExeSystem
| Cecha | Dr Neuronowski® | ExeSystem |
|---|---|---|
| Grupa docelowa | Dzieci od 5 r.ż. oraz dorośli | Dorośli pacjenci |
| Główne zastosowanie | Rehabilitacja mowy i funkcji poznawczych | Rehabilitacja funkcji wykonawczych (executive functions) |
| Podłoże naukowe | Badania nad „zegarem neuronalnym” (prof. Elżbieta Szeląg, Instytut Biologii Doświadczalnej PAN) | Badania nad funkcjami płatów czołowych (prof. dr hab. Joanna Seniów, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie) |
| Rodzaj ćwiczeń | 10 modułów, 46 gier komputerowych (język, pamięć, uwaga, sekwencje) | Zestaw programów ćwiczących planowanie, kontrolę zachowania, rozwiązywanie problemów |
| Forma | Interaktywne gry i zadania multimedialne | Interaktywne programy komputerowe |
| Status | Zarejestrowany wyrób medyczny | Narzędzie terapeutyczne (stosowane w rehabilitacji neuropsychologicznej) |
| Adresaci | Logopedzi, neurologopedzi, pedagodzy, pacjenci indywidualni | Neuropsycholodzy, terapeuci, lekarze pracujący z dorosłymi pacjentami |
| Obszary usprawniane | Mowa, rozumienie języka, pamięć, uwaga, funkcje poznawcze | Planowanie, podejmowanie decyzji, pamięć robocza, kontrola zachowania |
Podsumowanie
- Dr Neuronowski®: idealny dla dzieci i dorosłych z zaburzeniami mowy, dysleksją, afazją czy opóźnieniami rozwoju języka.
- ExeSystem: skoncentrowany na dorosłych pacjentach po udarach, urazach mózgu lub innych uszkodzeniach płatów czołowych, gdzie kluczowe jest przywracanie zdolności do planowania, kontroli zachowania i samodzielnego funkcjonowania.
Przykłady ćwiczeń w Dr Neuronowski®
- Powtarzanie sekwencji dźwięków – dziecko słyszy serię sylab („pa-ta-ka”) i musi je powtórzyć w odpowiedniej kolejności.
- Rozpoznawanie różnic w długości dźwięków – ćwiczenia na tzw. „zegaru neuronalnego”, gdzie pacjent odróżnia krótkie i długie sygnały.
- Łączenie obrazków z dźwiękami – np. obrazek kota i nagranie „kot”, co rozwija słuch fonematyczny i rozumienie języka.
- Ćwiczenia pamięci roboczej – zapamiętywanie krótkich historyjek i odpowiadanie na pytania.
- Gry rytmiczne – klikanie w rytm podawanych sygnałów, co wspiera synchronizację mózgową i tempo mowy.
Przykłady ćwiczeń w ExeSystem
- Planowanie działań – pacjent dostaje zadanie typu „ugotuj obiad” i musi ułożyć kolejność czynności (np. najpierw obrać warzywa, potem zagotować wodę).
- Rozwiązywanie problemów – zadania logiczne, np. „masz trzy klucze i trzy zamki – dopasuj właściwy klucz do zamka”.
- Kontrola zachowania – ćwiczenia typu „STOP/GO”, gdzie pacjent musi reagować tylko na określone bodźce, co trenuje hamowanie reakcji.
- Pamięć robocza – zapamiętywanie listy zakupów i odtwarzanie jej w odpowiedniej kolejności.
- Symulacje społeczne – scenki, w których pacjent musi wybrać adekwatną reakcję (np. jak odpowiedzieć na pytanie w sklepie).
Różnica w praktyce
- Dr Neuronowski®: bardziej „dziecięcy” i językowy, dużo gier z dźwiękiem, rytmem i słowami.
- ExeSystem: bardziej „dorosły” i poznawczy, skupia się na planowaniu, kontroli zachowania i funkcjach wykonawczych.
Sesja z dzieckiem w Dr Neuronowski® (30 minut)
Cel: wspieranie rozwoju mowy i pamięci roboczej u dziecka z opóźnionym rozwojem języka.
- Rozgrzewka (5 min)
- Krótkie ćwiczenia rytmiczne: dziecko klika w rytm prostych sekwencji dźwięków.
- Cel: pobudzenie „zegara neuronalnego” i koncentracji.
- Ćwiczenia językowe (10 min)
- Gra: dopasowywanie obrazków do nagranych słów („pies”, „kot”, „dom”).
- Powtarzanie prostych sylab w odpowiedniej kolejności.
- Cel: rozwój słuchu fonematycznego i świadomości językowej.
- Ćwiczenia pamięci (10 min)
- Krótkie historyjki: dziecko słucha opowiadania i odpowiada na pytania.
- Gra sekwencyjna: zapamiętywanie serii obrazków i odtwarzanie ich w kolejności.
- Cel: wzmacnianie pamięci roboczej i rozumienia języka.
- Podsumowanie (5 min)
- Powtórzenie najważniejszych słów z sesji.
- Krótka gra rytmiczna jako „nagroda”.
Sesja z dorosłym pacjentem w ExeSystem (30 minut)
Cel: rehabilitacja funkcji wykonawczych u pacjenta po udarze mózgu.
- Rozgrzewka poznawcza (5 min)
- Ćwiczenie „STOP/GO”: pacjent reaguje tylko na określone bodźce.
- Cel: trening hamowania reakcji i koncentracji.
- Planowanie działań (10 min)
- Zadanie: „Przygotuj plan dnia” – pacjent układa czynności w logicznej kolejności.
- Cel: rozwój umiejętności planowania i organizacji.
- Rozwiązywanie problemów (10 min)
- Ćwiczenie logiczne: dopasowywanie kluczy do zamków.
- Symulacja społeczna: wybór adekwatnej reakcji w sytuacji codziennej (np. rozmowa w sklepie).
- Cel: usprawnianie myślenia przyczynowo-skutkowego i zachowań społecznych.
- Podsumowanie (5 min)
- Omówienie postępów i krótkie ćwiczenie pamięci roboczej (lista zakupów).
- Cel: utrwalenie efektów sesji i motywacja pacjenta.
✨ Jak widzisz, obie sesje mają podobną strukturę (rozgrzewka → ćwiczenia główne → podsumowanie), ale różnią się zakresem: Dr Neuronowski® koncentruje się na języku i rytmie, a ExeSystem na planowaniu i kontroli zachowania.
Efekty po pracy z programem
Dr Neuronowski®
(np. 6–8 tygodni, 3 sesje tygodniowo)
U dzieci:
- 📈 Rozwój mowy – większa płynność wypowiedzi, bogatsze słownictwo.
- 👂 Lepsze rozumienie języka – dziecko szybciej reaguje na polecenia i pytania.
- 🕰️ Poprawa rytmu i tempa mowy – dzięki ćwiczeniom rytmicznym.
- 🧠 Wzrost pamięci roboczej – łatwiejsze zapamiętywanie krótkich historyjek czy sekwencji.
U dorosłych (np. po udarze):
- 🗣️ Redukcja objawów afazji – łatwiejsze formułowanie zdań, lepsze rozumienie wypowiedzi.
- 🎶 Synchronizacja neuronalna – poprawa szybkości reakcji i koncentracji.
Efekty po pracy z programem
ExeSystem
(np. 6–8 tygodni, 3 sesje tygodniowo)
U dorosłych pacjentów po udarze lub urazie mózgu:
- 📝 Lepsze planowanie – pacjent potrafi samodzielnie ułożyć plan dnia czy listę zakupów.
- 🔄 Poprawa elastyczności poznawczej – łatwiejsze przechodzenie między zadaniami, mniejsza sztywność myślenia.
- 🚦 Kontrola zachowania – mniej impulsywnych reakcji, większa zdolność do hamowania nieadekwatnych działań.
- 🧠 Wzrost pamięci roboczej – pacjent lepiej zapamiętuje i odtwarza informacje w krótkim czasie.
- 🤝 Funkcjonowanie społeczne – poprawa w reagowaniu na sytuacje społeczne, większa samodzielność.
Podsumowanie
- Dr Neuronowski®: efekty najbardziej widoczne w obszarze języka, rytmu i pamięci roboczej.
- ExeSystem: efekty najbardziej widoczne w obszarze planowania, kontroli zachowania i funkcji wykonawczych.
Dr Neuronowski® – obszary stymulowane
- Płaty skroniowe – odpowiedzialne za rozumienie mowy i przetwarzanie dźwięków.
- Ośrodek Wernickego (tylny zakręt skroniowy górny, lewa półkula) – rozumienie języka.
- Ośrodek Broki (zakręt czołowy dolny, lewa półkula) – produkcja mowy.
- Obszary rytmu i pamięci roboczej – sieci neuronalne związane z synchronizacją czasową i krótkotrwałym przechowywaniem informacji.
👉 Kolor w schemacie: niebieski dla Dr Neuronowski®.
ExeSystem – obszary stymulowane
- Płaty czołowe – główny obszar odpowiedzialny za funkcje wykonawcze.
- Kora przedczołowa – planowanie, podejmowanie decyzji, kontrola zachowania.
- Obszary odpowiedzialne za pamięć roboczą i elastyczność poznawczą – utrzymywanie informacji i przełączanie się między zadaniami.
👉 Kolor w schemacie: czerwony dla ExeSystem.
Podsumowanie
- Dr Neuronowski®: stymuluje głównie obszary językowe i rytmiczne (skroniowe + Broka/Wernicke).
- ExeSystem: stymuluje głównie obszary czołowe związane z planowaniem, kontrolą i funkcjami wykonawczymi.
🔵 + 🔴 Jak łączyć oba systemy?
1. Sekwencja zajęć
- Start od Dr Neuronowski®: rozgrzewka językowa i rytmiczna (np. powtarzanie sylab, ćwiczenia rytmu).
- Przejście do ExeSystem: zadania planistyczne i kontrolne (np. układanie planu dnia, ćwiczenia STOP/GO).
👉 Dzięki temu pacjent najpierw aktywuje obszary językowe i pamięciowe, a potem funkcje wykonawcze.
2. Podział ról
- Dr Neuronowski®: rozwija mowę, rozumienie, rytm, pamięć roboczą.
- ExeSystem: wzmacnia planowanie, kontrolę zachowania, elastyczność poznawczą.
👉 Razem tworzą pełny trening poznawczo-językowy.
3. Przykładowa sesja mieszana (45 min)
- Rozgrzewka rytmiczna (10 min) – Dr Neuronowski®: klikanie w rytm, powtarzanie sylab.
- Ćwiczenia językowe (10 min) – Dr Neuronowski®: dopasowywanie obrazków do słów, krótkie historyjki.
- Planowanie działań (10 min) – ExeSystem: układanie planu dnia lub listy zakupów.
- Kontrola zachowania (10 min) – ExeSystem: ćwiczenia STOP/GO, symulacje społeczne.
- Podsumowanie (5 min) – wspólne omówienie postępów, krótkie ćwiczenie pamięci roboczej.
4. Korzyści z połączenia
- 🗣️ Lepsza komunikacja – pacjent rozwija język i jednocześnie uczy się planować wypowiedzi.
- 🧠 Kompleksowa rehabilitacja – język + funkcje wykonawcze = większa samodzielność.
- 🎯 Personalizacja terapii – można dostosować proporcje ćwiczeń w zależności od potrzeb (np. więcej języka u dzieci, więcej planowania u dorosłych po udarze).
✨ Podsumowanie:
Łączenie Dr Neuronowski® i ExeSystem daje efekt synergii — jeden system wzmacnia język i pamięć, drugi planowanie i kontrolę zachowania. Razem tworzą pełny program rehabilitacji poznawczo-językowej.
Plan terapii na tydzień
🗓️ Sesja 1
(Poniedziałek – 45 min)
- Rozgrzewka rytmiczna (10 min) – Dr Neuronowski®
- Ćwiczenia językowe (10 min) – Dr Neuronowski®
- Planowanie działań (15 min) – ExeSystem
- Podsumowanie (10 min)
🗓️ Sesja 2
(Środa – 45 min)
- Ćwiczenia słuchowe (10 min) – Dr Neuronowski®
- Ćwiczenia pamięci (10 min) – Dr Neuronowski®
- Kontrola zachowania (15 min) – ExeSystem
- Symulacje społeczne (10 min) – ExeSystem
🗓️ Sesja 3
(Piątek – 45 min)
- Rozgrzewka językowa (10 min) – Dr Neuronowski®
- Ćwiczenia rozumienia języka (10 min) – Dr Neuronowski®
- Rozwiązywanie problemów (15 min) – ExeSystem
- Podsumowanie (10 min)
Korzyści z takiego planu
- 🔵 Dr Neuronowski®: rozwija język, rytm, pamięć roboczą.
- 🔴 ExeSystem: wzmacnia planowanie, kontrolę zachowania, funkcje wykonawcze.
- 📈 Efekt synergii: pacjent ćwiczy zarówno komunikację, jak i zdolności poznawcze potrzebne do samodzielnego funkcjonowania.